စိတ္ခ်မ္းသာမဂၤလာ (၈)ပါးေဆး (၂၁ ရာစုအတြက္ က်န္းမာေရးလက္ေဆာင္)

(၁) ေမတၱာက႐ုဏာစိတ္ - (၁) က်ပ္သား။
ေလာကကို ေမတၱာက႐ုဏာစိတ္ အျပည့္ရွိရပါမယ္။ တစ္စံုတစ္ေယာက္ဟာ ေလာကကို ေမတၱာက႐ုဏာ မထားႏုိင္ရင္၊ လူမျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။

(၂) စိတ္ေကာင္းေစတနာ - (၂) က်ပ္သား။
စိတ္ေကာင္းေစတနာနဲ႔ သူတစ္ပါးကို ကူညီရပါမယ္။

(၃) မွန္ကန္တဲ့စိတ္ထား - (၃) က်ပ္သား။
လူတုိင္းလူတိုင္း စိတ္ဓာတ္မွန္ကန္ဖို႔ လိုပါတယ္။

(၄) သည္းခံသက္ညႇာစိတ္ - (၄) က်ပ္သား။
သည္းခံသက္ညႇာတတ္ျခင္းဟာ စိတ္ဓာတ္မွန္ထက္ ပိုကဲရပါမယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ လူတုိင္းဟာ သူေတာ္စင္မွ မဟုတ္ေပပဲကိုး။ လူေတြဟာ ေလာဘသားေတြ အမ်ားႀကီး။ ကိုယ္က သေဘာထားမႀကီးလို႔ မျဖစ္ဘူး။ သူတစ္ပါးကုိလည္း သက္ညႇာရမယ္။

(၅) မိဘကို ႐ိုေသစိတ္
ဘယ္ႏွက်ပ္သားထည့္ထည့္ မ်ားေလေကာင္းေလ။ သားသမီး၀တ္ ေက်ပြန္ရမယ္။ မိဘကို ႐ုိေသရမယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ "သက္ႀကီးမ်ားရဲ႕ ဇိမ္က်မႈ အဆင့္ကို သုေတသနျပဳရာမွာ ေတြ႔ရွိတဲ့ အေရးအႀကီးဆံုး အခ်က္ကေတာ့ ေငြေၾကးတို႔ ရာထူးဂုဏ္သိန္တို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ ႐ုိေသကိုင္း႐ိႈင္း သိတတ္တဲ့ သားသမီးတစ္ဦးဦး အနားမွာရွိရင္ ဘိုးဘြားတိုင္း စိတ္ခ်မ္းေျမ့ ေပ်ာ္ရႊင္ရတာခ်ည္းပဲ။ ဒီအခ်က္ အေရးအႀကီးဆံုးပါပဲ။ မသိတတ္တဲ့ သားသမီးက်ျပန္ေတာ့လည္း ဘယ္ႏွေယာက္ရွိရွိ အလကားပဲ။ ႐ိုေသကိုင္း႐ိႈင္းျခင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သာဓကတစ္ခု ျပပါရေစ။ တစ္ခါမွာေတာ့ ေဟာင္ေကာင္က မန္ေနဂ်ာႀကီးတစ္ေယာက္နဲ႔ ဆံုမိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္က ေမးပါတယ္။ သူတို႔အေနနဲ႔ ၀န္ထမ္းေတြကို ဘယ္လိုေရြးခ်ယ္သလဲေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္ထင္ထားတာက ႏုိင္ငံျခားဘာသာစကား ကၽြမ္းက်င္ရမယ္။ ကြန္ပ်ဴတာ ကၽြမ္းက်င္ရမယ္ေပါ့။ မဟုတ္ဘူးခင္ဗ်ာ။ သူ႔အေျဖက "ကၽြန္ေတာ္ အေရးတႀကီး အဓိကထားတာက "မိဘကို႐ိုေသျခင္း" ရွိမရွိဆိုတဲ့ စံနဲ႔ တိုင္းတာေရြးခ်ယ္တယ္။ ကိုယ့္မိဘကိုေတာင္ ကုိယ္မ႐ိုေသတဲ့သူက တျခားသူေတြအေပၚ ေကာင္းႏိုင္ပါ့မလား။ မုခ် - ဒီလူဟာ မထီမဲ့ျမင္ လုပ္တတ္တဲ့ လူစားမ်ိဳး။ ကုိယ့္အေဖ ကုိယ့္အေမောတင္မွ မ႐ိုေသတတ္တဲ့ဟာ။ ဒါေၾကာင့္ ၀န္ထမ္းေရြးခ်ယ္တဲ့အခါ - ဦးဆံုးၾကည့္တာက မိဘကို ႐ုိေသျခင္း ရွိ-မရွိဆိုတဲ့ အခ်က္ကိုပါပဲ။ မိဘကို ႐ုိေသ၊ သားသမီး၀တ္ေက်တဲ့ လူတုိင္းဟာ လူေကာင္းပဲ ျဖစ္ရမယ္။ သူဟာ ကုိယ္က်င့္သိကၡာ ပ်က္ျပားတဲ့ အုလပ္ကို သူ မလုပ္ဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူဟာ မိဘကို ႐ိုေသတယ္။ သူလူေကာင္းပဲ" တဲ့။ မိဘကို ႐ိုေသကုိင္း႐ိႈင္းျခင္းဆိုတာ အေရွ႕တုိင္းရဲက ခ်စ္စရာေကာင္းတဲ့ လွပတဲ့ ကုိယ္က်င့္တရားပါပဲ။

(၆) ႐ိုးသားေျဖာင့္မတ္စိတ္ - အသင့္အတင့္
လူဟာ ႐ိုးလြန္းအားႀကီးလည္း မျဖစ္ဘူး။ ႐ိုးလြန္းေတာ့ ႏံုအ,ရာ ေရာက္တယ္။ မျဖစ္ဘူး။ မ႐ိုးေျဖာင့္ျပန္ရင္လည္း မျဖစ္ဘူး။

(၇) လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကို ေပးဆပ္လိုစိတ္ (ေလာကကို အက်ိဳးျပဳလိုစိတ္)
ေပးဆပ္အက်ိဳးျပဳေလ ေကာင္းေလပါ။ ဒီေဆးမယ္ ဘယ္ေလာက္ထည့္ထည့္ ကိစၥမရွိဘူး။

(၈) ေက်းဇူးတံု႔ျပန္ျခင္းကို မေမွ်ာ္လင့္တဲ့စိတ္

အဲဒီေဆး (၈)မယ္္ကို "ေပါ့ပါးတဲ့ စိတ္ဒယ္အိုး" ထဲ ထည့္ၿပီး မီးမွ်င္းမွ်င္းနဲ႔ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းေလွာ္။ မတူးမျခစ္ေအာင္ ေလွာ္။ ေက်ညက္ေအာင္ ေတြးေခၚစဥ္းစား။ ၿပီးေတာ့မွ "တရားမွ်တျခင္း - ဆံု" ထဲမွာ ထည့္ေထာင္း။ မႈန္႔မႈန္႔ညက္ညက္ျဖစ္ေအာင္ ေထာင္း။ ေက်ညက္ေလ ပိုေကာင္းေလ။ "အတန္တန္ စဥ္းစားျခင္းေဆးမႈန္႔" ကို ရမယ္။ "ပကာသနကင္းျခင္း-ဂုဏ္သတၱိ" ရွိတယ္။ လူဟာ အလုပ္မလုပ္မီ အတန္တန္ စဥ္းစားတတ္ၾကတယ္ မဟုတ္လား။ ပကာသနကင္းၿပီး တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ ရွိတာ ပိုေကာင္းတယ္ မဟုတ္လား။ ဒီေဆးမႈန္႔ ကြမ္းသီးလံုးခန္႔ကို "ေဖာ္ေရြမႈ-အရည္" နဲ႔ တစ္ေန႔ (၂)ႀကိမ္ ေသာက္။ သာယာတဲ့ မနက္ခင္းမွာ တစ္ႀကိမ္၊ လွပတဲ့ ညေနခင္းမွာ တစ္ႀကိမ္ေသာက္။ စိတ္၀ိညာဥ္ကို သန္႔ရွင္းေစတယ္။ ေစ့စပ္ေသခ်ာေစတယ္။ ဘ၀မွာ အရသာရွိရွိ ေနရမယ္။ အသက္ရွည္ရွည္ ေနရမယ္။ ေရာဂါရွင္း ေဘးကင္းေစမယ္။

[ေမာင္ေမာင္လိႈင္ (အပ္စိုက္ကု)၊ က်န္းက်န္းမာမာ အသက္ ၁၀၀၊ စာမ်က္ႏွာ-၇၉၊ ၈၀၊ ၈၁၊ ၈၂]